Aktualnie online
· Gości online: 3

· Użytkowników online: 0

· Łącznie użytkowników: 6,299
· Najnowszy użytkownik: rorsweems
Wyszukiwarka Kategoria
Dochody i wydatki jednostek samorządu terytorialnego



Dochody i wydatki jednostek samorządu terytorialnego

Od początku lat 90. w Polsce funkcjonują jednostki samorządu terytorialnego (gminy), finansowane w oparciu o własne plany dochodów i wydatków. Od początku 1999 r. obok gmin pojawiły się dodatkowe szczeble samorządu terytorialnego – powiaty i województwa.
Proces przekazywania kompetencji w zakresie gospodarowania lokalnymi zasobami (zadaniami, majątkiem, środkami publicznymi) samorządom terytorialnym określa się mianem decentralizacji. Korzyści płynące z decentralizacji to m.in.:
- lepsze rozpoznanie potrzeb lokalnych społeczności stwarzające możliwość optymalnego alokowania środków,
- skuteczniejsza kontrola wydatkowania środków publicznych ze względu na fakt, że decydent jest mniej anonimowy,
- zwiększona efektywność władz centralnych w kwestiach strategicznych,
- dostosowanie struktur terytorialnych do standardów Unii Europejskiej, stworzenie możliwości współpracy ponadgranicznej oraz wspierania inicjatyw lokalnych.

Jednak decentralizacja niesie za sobą także szereg problemów, przede wszystkim wynikających z nierównomiernego w skali kraju rozłożenia dochodów i potrzeb społeczności lokalnych. Różnica pomiędzy dochodami z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych w powiecie najbogatszym i najbiedniejszym jest dziesięciokrotna. W wyniku tego konieczne wydaje się wyrównywanie różnic w sytuacji ekonomicznej regionów najbogatszych i najbiedniejszych. Budzi to szereg kontrowersji i sprzeciw regionów bogatszych, niechcących dzielić się swymi dochodami z biedniejszymi. Ponadto uważa się, że nie należy zbytnio obciążać regionów najbogatszych, aby te spełniały rolę „lokomotywy” rozwoju całej gospodarki. Z drugiej jednak strony, brak zasilania pieniędzmi regionów biedniejszych prowadziłby do dalszego pogłębiania się różnic w dochodach.
Z przesłanek powyższych, oraz z uwagi na istnienie szerokiego wachlarza zadań będących w gestii władz centralnych (np. obronność, administracja centralna, sądownictwo, nauka) funkcjonujący w Polsce system finansowy jest dość skomplikowany. Niektóre podatki wpływają w całości do kasy gmin, powiatów i województw, inne są rozdzielane i w części płyną do budżetu centralnego a w części do samorządu, inne jeszcze zasilają jedynie budżet centralny. Ponadto z budżetu do samorządów spływają różnego rodzaju dotacje i subwencje.

Typowymi zadaniami samorządów lokalnych są:
- zaopatrzenie ludności w wodę pitną,
- utrzymanie czystości (kanalizacja, gospodarka odpadami),
- utrzymanie lokalnych dróg,
- utrzymanie obiektów użyteczności publicznej o lokalnym znaczeniu (parków, stadionów, basenów),
- utrzymanie ładu przestrzennego,
- lokalny transport publiczny,
- utrzymanie podstawowych obiektów oświatowych (przedszkoli, szkół podstawowych, średnich itp.)

Źródłami dochodów gmin są:
1. wpływy z własnych podatków lokalnych:
- od nieruchomości,
- rolnego i leśnego,
- od środków transportu,
- od spadków i darowizn,
- od posiadania psów,
- z działalności gospodarczej osób fizycznych opodatkowanych w formie karty podatkowej.
2. Wpływy z opłat: skarbowej, eksploatacyjnej (60% w opłacie za wydobywanie kopalin i surowców mineralnych) lokalnej, targowej i innych,
3. Udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa w wysokości:
- 27,6% wpływu z podatku dochodowego od osób fizycznych (p.d.o.f.) zamieszkałych na terenie gminy,
- 5% wpływu z podatku dochodowego od osób prawnych (p.d.o.p.) i jednostek nie mających osobowości prawnej, posiadających siedzibę na terenie gminy,
4. Subwencja ogólna.
5. Dochody uzyskiwane przez jednostki budżetowe, zakłady budżetowe oraz gospodarstwa pomocnicze gmin.
6. Dotacje celowe z budżetu państwa na zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami.
7. Odsetki od środków finansowych gminy.
8. Dochody z majątku gminy.

Cechą własną podatków własnych gminy jest to, że gmina może w dowolny sposób obniżać obciążenia podmiotów tymi podatkami, czyli stosować niższe stawki lub też stosować ulgi i zwolnienia podatkowe. Jednak maksymalne stawki podatków ustalane są przez władze centralne.


Powiat natomiast nie posiada dochodów własnych, a podstawą jego dochodów są:
1. Udział w wysokości 1% wpływów z p.d.o.f. zamieszkałych na terenie powiatu.
2. Subwencja ogólna.
3. Dochody uzyskiwane przez jednostki, zakłady budżetowe oraz gospodarstwa pomocnicze powiatu.
4. Dotacje celowe z budżetu państwa na realizację zadań służb, inspekcji i straży.
5. Dotacje celowe na zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami.
6. Dotacje celowe na finansowanie zadań własnych powiatu.
7. Odsetki od środków finansowych powiatu.
8. Dochody z majątku powiatu.


Dochodami województwa są z kolei:
1. Udział w podatkach w wysokości:
- 1,5% wpływu z p.d.o.f.
- 0,5% wpływu z p.d.o.p.
2. Subwencja ogólna.
3. Dochody uzyskiwane przez jednostki, zakłady budżetowe oraz gospodarstwa pomocnicze województwa.
4. Dotacje celowe na zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami.
5. Dotacje celowe na finansowanie zadań własnych województwa.
6. Odsetki od środków finansowych województwa.
7. Dochody z majątku województwa.



Subwencja ogólna jest obligatoryjnym źródłem dochodów wszystkich rodzajów jednostek samorządowych. Cechą tej subwencji jest to, że o jej przeznaczeniu decyduje rada gminy, rada powiatu lub sejmik samorządowy województwa.

Subwencja ogólna gminy składa się z 3 części:
- oświatowej
- podstawowej,
- rekompensują
- cej.

Subwencja ogólna powiatu i województwa składa się z części:
- oświatowej,
- drogowej,
- wyrównawczej.

Ocena
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?