Aktualnie online
· Gości online: 3

· Użytkowników online: 0

· Łącznie użytkowników: 6,299
· Najnowszy użytkownik: rorsweems
Wyszukiwarka Kategoria
. PRZECIWDZIAŁANIE BEZROBOCIU



. PRZECIWDZIAŁANIE BEZROBOCIU


Doświadczenia niemal wszystkich krajów prowadzących gospodarkę rynkową dowodzą, że sam rynek pracy, wykorzystując automatyzm swoich mechanizmów,
nie jest w stanie skutecznie przeciwdziałać tak złożonemu i społecznie niebezpieczne-
mu zjawisku, jakim jest bezrobocie, zwłaszcza gdy przekracza ono rozmiary krótko-
okresowego bezrobocia frykcyjnego. Przeciwdziałanie to wymaga przemyślanego
zaangażowania sił i środków wszystkich podmiotów rynku pracy, przy koordynacji
roli państwa jako głównego podmiotu w tym zakresie. Powinno ono obejmować dwa
etapy : ograniczenie dalszego wzrostu bezrobocia, następnie zaś dążenie do
zmniejszenia jego rozmiarów. W tym celu nie wystarczy jednak tylko stosowanie
szczegółowych środków aktywnej polityki rynku pracy, lecz konieczne jest, aby poli-
tyka zatrudnienia była ściśle wkomponowana w system zarządzania gospodarką
i podporządkowana strategii wzrostu gospodarczego.
Ograniczając się do omówienia szczegółowych środków polityki rynku pracy,
zmierzających do przeciwdziałania bezrobociu, można podzielić je ogólnie na dwie
grupy, wyróżniając:
- środki aktywne służące utrzymaniu istniejących stanowisk pracy oraz zwiększeniu
zatrudnienia produkcyjnego przez tworzenie nowych miejsc pracy, szkolenie zawodowe
bezrobotnych i doskonalenie systemu pośrednictwa pracy;
- środki pasywne zmierzające do obniżenia podaży siły roboczej lub osłabienia jej presji
przez podział istniejących stanowisk pracy między większą liczbę zatrudnionych, obniże-
nie wieku emerytalnego oraz wydłużenie okresu obowiązkowego kształcenia młodzieży.
Wśród aktywnych środków zmierzających do zahamowania wzrostu bezrobocia przez
utrzymanie istniejących miejsc pracy na szczególną uwagę zasługują różne formy współ-
działania pracodawców i pracobiorców przy poszukiwaniu bezinwestycyjnych dróg popra-
wy efektywności pracy w istniejących zakładach. Z jednej strony chodzi tu o wprowadze-
nie różnego rodzaju usprawnień organizacyjnych ( do czego może się przyczynić
tworzenie tzw. kół produktywności i jakości), z drugiej strony zaś doskonalenie systemów
motywacyjnych sprzyjających poprawie efektywności pracy oraz ściślejszemu wiązaniu
z tą poprawą wzrostu wynagrodzeń. Szczególnie w tej ostatniej sprawie konieczne jest
partnerskie współdziałanie pracodawców i związków zawodowych, które winny zrezygno-
wać z manifestowania postaw czysto roszczeniowych na rzecz współodpowiedzialności
za przetrwanie i rozwój zakładu pracy.
Tworzenie nowych miejsc pracy, obok utrzymywania istniejących, jest podstawowym
kierunkiem aktywnego przeciwdziałania bezrobociu. Zadanie to realizują zarówno poszczególne zakłady pracy dokonując odpowiednich inwestycji, jak i powołane do tego
służby publiczne. Te ostatnie mogą działać w tym przypadku w dwojaki sposób
- bezpośrednio i pośrednio.
Drogą bezpośrednią jest organizowanie na danym terenie, w porozumieniu z władzami
samorządowymi, robót publicznych, dających zatrudnienie wielkiej liczbie bezrobotnych
pobierających zasiłek. Celem tych robót może być rozwój lokalnej infrastruktury techni-
cznej przez budowę oraz remonty dróg i mostów, sieci wodociągowej i kanalizacyjnej,
melioracji itp., a także przez ochronę przyrody i środowiska naturalnego, czemu służy np.
budowa oczyszczalni ścieków, zalesianie nieużytków rolnych czy rekultywacja rzek
i jezior.


- 7 -





W sposób pośredni wspomniane służby mogą wpływać na powstawanie nowych miejsc
pracy subsydiując działające na danym terenie jednostki gospodarcze przez finansowanie
związanych z tym kosztów, przyznawanie tym jednostkom ulg podatkowych albo stosowa-
nie odpowiednich zachęt inwestycyjnych w postaci nisko oprocentowanych lub częściowo
umarzanych kredytów. Szczególnie obiecujące dla absorpcji wolnych zasobów pracy jest
popieranie za pomocą tych środków przedsiębiorstw budowlanych, ponieważ rozwój budownictwa pociąga za sobą ożywienie wielu kooperujących z tym działem gospodarki
gałęzi przemysłu (np. przemysłu materiałów budowlanych, hutnictwa, przemysłu metalo-
wego) i rodzajów usług (np. transportu) zapewniając powstanie nowych, licznych miejsc
pracy.
Wspomniane środki sprzyjające ożywieniu gospodarki i powstaniu nowych miejsc pracy
mogą mieć zastosowanie także wobec osób bezrobotnych, pragnących podjąć pracę na
własny rachunek jako zachęta do tworzenia małych przedsiębiorstw wytwórczych i usługo-
wych (tzw. small business). Forma ta również zapewnia dużą absorpcję siły roboczej,
ponieważ rozwój małej przedsiębiorczości opiera się głównie na zaangażowaniu pracy
żywej(zwłaszcza w sferze usług) nie wymagając przy tym wysokich nakładów kapitało-
wych.
Obok tworzenia nowych miejsc pracy, szeroko stosowanym, ze względu na swoją
skuteczność, środkiem aktywnego przeciwdziałania bezrobociu jest szkolenie zawodowe.
Może ono obejmować zarówno osoby aktualnie pracujące, jak i bezrobotnych poszuku-
jących pracy. W pierwszym przypadku forma ta szczególnie pożądana jako środek
przeciwdziałania bezrobociu strukturalnemu w sytuacji zagrożenia masowymi zwolnieniami
z pracy na skutek restrukturyzacji całych działów lub gałęzi gospodarki (np. górnictwa).
Odpowiednio wcześnie zorganizowane szkolenie może wówczas efektywnie pomóc osobom zagrożonym zwolnieniem w przejściu do innych, rozwijających się działów,
zapobiegając w ten sposób bezrobociu długookresowemu. Również szkolenie zawodowe
osób aktualnie bezrobotnych, poszukujących pracy pozwala im na lepsze dostosowanie się
do zmiennych wymogów rynku pracy przez aktualizację i rozwój posiadanych kwalifikacji,
a niekiedy nawet zmianę zawodu, zwiększając ich mobilność zawodową i skutecznie
skracając okres bezrobocia frykcyjnego. Organizacją szkolenia zawodowego zajmują się
przeważnie agendy państwowe i samorządowe powołane do obsługi bezrobotnych, które
pokrywają także związane z tym koszty.
Czynnikiem zwiększającym efektywność rynku pracy i skracającym czas pracy jest
sprawne pośrednictwo pracy. Polega ono na kojarzeniu osób poszukujących pracy
z wolnymi miejscami pracy, a zatem zaspokaja jednocześnie dwie potrzeby: potrzebę zna-
lezienia odpowiedniej pracy przez poszukujących jej kandydatów oraz potrzebę znalezienia
odpowiednich pracowników przez zakłady pracy. Zadanie to realizują wspomniane już organy administracji państwowej i samorządowej, jak również różnego rodzaju organizacje
samopomocowe (np. kluby pracy) i prywatne biura pośrednictwa pracy. W większości krajów istnieje swoboda wyboru jednej – lub kilku jednocześnie – instytucji prowadzących
pośrednictwo pracy, przy czym usługi świadczone przez organizacje publiczne są powszechnie dostępne i z reguły bezpłatne. Źródłem informacji stanowiących podstawę
pośrednictwa pracy są z jednej strony oferty zakładów poszukujących ludzi do pracy,
z drugiej zaś oferty osób zainteresowanych znalezieniem odpowiedniej pracy; składa-
nie tych ofert może być obligatoryjne bądź fakultatywne, stosownie do regulacji prawnej obowiązującej w danym kraju.


- 8 -





Oczywiście, sprawne funkcjonowanie pośrednictwa pracy
wymaga zatrudnienia odpowiednio przygotowanej kadry oraz zaangażowania znacznych
środków technicznych i finansowych, szczególnie gdy łączy się ono z poradnictwem zawo-
dowym i psychologicznym. Zadaniem pierwszego jest wskazanie osobie poszukującej pracy, na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych, rodzaju zajęć,do których
wykonywania jest ona najbardziej predysponowana, natomiast poradnictwo psychologiczne
ma na celu niesienie osobie bezrobotnej pomocy w przełamaniu barier psychicznych
w trudnym dla niej okresie pozostawania bez pracy i wywołanie gotowości do aktywnego
zabiegania o pracę zamiast biernego oczekiwania na nią.
Wśród pasywnych środków przeciwdziałania bezrobociu należy z jednej strony wyróżnić środki, które nie obniżają wprawdzie bezwzględnej liczby osób poszukujących
pracy, lecz zmniejszają ich presję w przeliczeniu na liczbę pracowników pełnozatrudnio-nych, z drugiej zaś środki, których oddziaływanie rzeczywiście zmniejsza podaż pracy
przez dezaktywację zawodową pewnej części potencjalnej siły roboczej.
Do pierwszego rodzaju wymienionych środków należy zaliczyć dzielenie istniejących
miejsc pracy i czasu pracy między większą liczbę zatrudnionych. Dzielenie miejsc pracy
(job sharing) polega na tym, że stanowiska pracy zajmowane dotychczas przez pracowni-ków pełnozatrudnionych zostają obsadzone przez większą liczbę pracowników zatrudnio-
nych na część etatu. System taki, jeśli nie będzie wprowadzany w sposób przymusowy
może być akceptowany zarówno przez tych pracowników, którzy z pełnego etatu przejdą
na zatrudnienie na część etatu. (np. ludzie w starszym wieku, kobiety wychowujące dzieci),
jak i tych, dotychczas bezrobotnych, którzy dzięki temu zabiegowi będą mieli szansę zatrudnienia choćby na część etatu.
Nieco odmienny od wyżej opisanego jest system dzielenia czasu pracy (work sharing),
który polega na takim skracaniu czasu pracy, aby starczyło jej dla wszystkich, którzy chcą
pracować. Dokonuje się tego przez obniżenie wymiaru normalnego czasu dnia roboczego,
ograniczenie godzin nadliczbowych oraz dodatkowych (zleconych) prac zarobkowych,
zwiększenie liczby dodatkowych dni wolnych od pracy czy wydłużenie urlopów wypoczyn-
kowych.
Do środków bezpośrednio ograniczających podaż pracy należą, jak już wspomniano,
obniżenie wieku emerytalnego oraz wydłużenie okresu nauki szkolnej młodzieży. Środki
te nie wymagają bardziej szczegółowych wyjaśnień. Wystarczy jedynie zwrócić uwagę,
że skrócenie wieku emerytalnego tylko wtedy ogranicza aktualną podaż pracy, gdy
zobowiązuje osoby, które osiągnęły ten wiek, do przejścia w stan spoczynku, a nie
w sytuacji, gdy uprawnia je do tego, dając im prawo wyboru między przejściem na eme-
ryturę a kontynuowaniem pracy. Tylko bowiem w przypadku przejścia na emeryturę osoby
dotychczas pracujące zwalniają zajmowane stanowisko, umożliwiając zajęcie go przez poszukujących pracy. Regulacja prawna tej kwestii zależy od konkretnej sytuacji na rynku
pracy i w różnych państwach jest różnie rozwiązywana.
W przeciwieństwie do powyższego, wydłużenie okresu obowiązkowej nauki w szkole
w sposób bezwzględny zmniejsza napięcie na rynku pracy, ponieważ angażując młodzież
do aktywności poza pracą zawodową odsuwa w czasie moment poszukiwania przez nią
zatrudnienia.
Jakkolwiek wybór określonej strategii walki z bezrobociem zależy od sytuacji gospo-
darczej i warunków panujących na rynku pracy w skali całego kraju, stosowane środki
przeciwdziałania bezrobociu powinny być zróżnicowane stosownie do warunków wystę-
pujących na regionalnych i lokalnych rynkach pracy.

- 9 -






Oznacza to, iż przy doborze tych środków trzeba mieć na uwadze segmentację rynku pracy,
czyli uwzględniać różnice, jakie dzielą regionalne i lokalne rynki pracy nie tylko pod wzglę-
dem poziomu bezrobocia, ale także wielkości i struktury rozmieszczenia miejsc pracy
i zasobów pracy w wymiarze ilościowym i jakościowym. Racjonalny dobór środków przeciw-
działania bezrobociu wymaga zatem uprzedniego rozeznania specyfiki lokalnych rynków
pracy oraz opracowania na tej podstawie wewnętrznie spójnych programów walki z tym
zjawiskiem.
Od środków przeciwdziałania bezrobociu trzeba odróżnić środki i sposoby ich łagodze-
nia jego skutków. Do środków tych należy przede wszystkim wypłacanie zasiłku dla bezro-
botnych, a także przyznawanie bezrobotnym prawa do pomocy społecznej w postaci
określonych świadczeń socjalnych.
Zasiłek dla bezrobotnych spełnia jednocześnie dwie funkcje – dochodową i motywacyj-
ną. W swej funkcji dochodowej zasiłek powinien zapewniać bezrobotnym, choćby przez pewien okres, środki utrzymania przynajmniej na poziomie niezbędnej konsumpcji lub
minimum socjalnego. Funkcja ta polega zatem na zabezpieczeniu osób bezrobotnych
przed zbyt radykalnym obniżeniem standardu życiowego w związku z utratą pracy.
Z kolei motywacyjna zasiłku ma na celu pobudzanie bezrobotnych do poszukiwania pracy,
nie zaś powstrzymywanie ich od takiego działania. Realizacja tego celu wymaga ustalenia
zasiłku w odpowiedniej – nie nadmiernie wysokiej – relacji do najniższego wynagrodzenia,
jakie można otrzymać za wykonywanie pracy. Jeśli bowiem wysokość zasiłku jest zbliżona
do poziomu wynagrodzenia, bezrobotny nie będzie materialnie zainteresowany ani poszuki-
waniem nowej pracy, ani zdobywaniem kwalifikacji, dzięki którym mógłby tę pracę uzyskać.
Istnieją trzy sposoby rozwiązywania sprzeczności występującej między dwiema funkcjami zasiłku:
- ustalenie zasiłku na poziomie znacznie niższym (np. około 50-60%) od wynagrodzenia
za pracę, co ma na celu silniejsze zachęcenie bezrobotnych do aktywnego poszukiwania
pracy;
- stopniowe obniżanie zasiłku od poziomu stosunkowo wysokiego (wynoszącego np.
70% płacy) do niskiego;
- ograniczanie okresu otrzymywania zasiłku (np. do pół roku ), z wyłączeniem prawa
do niego dla absolwentów szkół oraz innych osób podejmujących pracę po raz pierwszy.
Zmierzając do osiągnięcia kompromisu między omawianymi funkcjami zasiłku, należy
uzależnić wybór jednego z powyższych rozwiązań od charakteru bezrobocia i przewidywań
w tym zakresie, biorąc jednocześnie pod uwagę stan pomocy społecznej w danym kraju.
Jeśli mianowicie przyjmuje się, że bezrobocie ma charakter frykcyjny i przejściowy, zasiłek
powinien być ukierunkowany motywacyjnie aby zachęcał do poszukiwania pracy. Poziom
zasiłku może być wówczas relatywnie niski, a okres jego otrzymywania względnie krótki,
pomoc społeczna zaś nie powinna być traktowana jako prawnie usankcjonowane roszcze-
nie. W przeciwnym wypadku, gdy bezrobocie ma charakter długookresowy, przewagę
zyskuje dochodowa funkcja zasiłku, co oznacza, że powinien on przynajmniej przez pewien
okres zapewnić utrzymanie poziomu niezbędnej konsumpcji, a po upływie tego okresu
bezrobotnym powinna przysługiwać pomoc społeczna o charakterze roszczeniowym.


Ocena
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?